Kennis

Inclusielichaampjes en hervouwing: onoplosbaar eiwit in de juiste vorm brengen

Deze stap is van belang omdat alles wat erna komt ervan afhangt. Inclusielichaampjes worden beschreven als belangrijke tussenproducten voor eiwitproductie, en hun kwaliteit beïnvloedt zowel de hervouwingsopbrengst als het verdere zuiveringswerk dat volgt [8]. Een slecht inclusielichaampje is geen tegenslag die u later met chromatografie kunt wegwerken.

Wat een inclusielichaampje werkelijk is

Het oudere beeld van een dode klomp gedenatureerd eiwit is herzien. Functionele en structurele studies hebben aangetoond dat inclusielichaampjes geen doodlopende aggregaten zijn, maar binnen de cel dynamische veranderingen ondergaan, waaronder aggregatie, herfunctionalisering van het eiwit en proteolyse [8]. Ze bevatten meestal slechts geringe onzuiverheden en zijn betrekkelijk homogeen [8]. Onderzoek naar de conformatie van geaggregeerde eiwitten en naar de biologie van inclusielichaampjes in recombinante bacteriën heeft inzichten opgeleverd in eiwitvouwing en -kwaliteit, en heeft bovendien laten zien dat oplosbare recombinante eiwitsoorten een onverwachte eigen functionele en structurele complexiteit met zich meedragen [7].

Cruciaal voor de terugwinningsroute is dat eiwitmoleculen binnen de aggregaten van inclusielichaampjes een natief-achtige structuur hebben [1]. Die ene waarneming vormt de basis voor de hieronder beschreven milde solubilisatiebenadering.

Aggregaten verschillen van eiwit tot eiwit

Inclusielichaampjes zijn niet onderling uitwisselbaar. Een studie waarin recombinant menselijk groeihormoon (hGH) en asparaginase als inclusielichaampjes in E. coli tot expressie werden gebracht en waarin de kinetiek van de aggregaatvorming werd gevolgd, vond opvallend verschillend gedrag tussen beide [3]. De inclusielichaampjes van asparaginase waren kleiner — ongeveer 200 nm — en de aggregaatgrootte nam niet toe met de inductietijd [3]. De hGH-inclusielichaampjes vormden achtereenvolgens kiemen en groeiden, waren kinetisch stabiel en groeiden van 200 naar 800 nm naarmate de inductie voortduurde [3].

Die fysieke verschillen vertaalden zich rechtstreeks in de mate waarin het materiaal moeilijk te ontsluiten was. De hGH-inclusielichaampjes vertoonden een hogere weerstand tegen denaturantia en tegen afbraak door proteïnase K dan die van asparaginase [3]. De inclusielichaampjes van asparaginase werden volledig gesolubiliseerd bij 2–3 M ureum en konden worden hervouwen tot actief eiwit; hGH-inclusielichaampjes vereisten 7 M ureum voor volledige solubilisatie [3]. Beide bonden amyloïdespecifieke kleurstoffen, en de binding was uitgesprokener bij hGH ondanks het lage gehalte aan β-plooiblad [3]. De rangschikking van de eiwitmoleculen aan het oppervlak en in de kern van de inclusielichaampjes was vergelijkbaar [3]. Voor hGH werden hydrofobe interacties tussen gedeeltelijk gevouwen amfifiele en hydrofobe alfa-helices aangewezen als een van de belangrijkste bepalende factoren voor de vorming van inclusielichaampjes [3]. De getrokken conclusie is algemeen: het aggregatiegedrag van de eiwitmoleculen bepaalt de aard en de eigenschappen van de inclusielichaampjes [3].

De praktische lezing hiervan is dat de benodigde denaturansconcentratie een eigenschap is van het specifieke product en zijn aggregatieroute, en niet een standaardrecept dat van molecuul tot molecuul kan worden gekopieerd.

Fragmenten co-aggregeren met het volledige product

Inclusielichaampjes kunnen afgeknot product bevatten. Tweedimensionale polyacrylamidegelelektroforese van inclusielichaampjes van alfa-glucosidase uit Saccharomyces cerevisiae, overgeproduceerd in E. coli, toonde een grote hoeveelheid van ten minste 12 verschillende belangrijke productfragmenten [8]. MALDI-ToF-massaspectrometrie identificeerde deze als fragmenten die hetzij de N-terminus, hetzij de C-terminus van het eiwit bevatten, wat erop wijst dat de inclusielichaampjes ten minste gedeeltelijk door proteolytische werking zijn ontstaan [8].

Wat opvalt, is hoe hardnekkig dat patroon bleek. Het uitschakelen van de belangrijkste proteasen ClpP, Lon, OmpT en FtsH veranderde het fragmentpatroon of de samenstelling van de inclusielichaampjes niet [8]. Evenmin werd de kwaliteit van de inclusielichaampjes beïnvloed door het bemonsteringstijdstip, het kweekmedium (complex of minerale zouten), de productiestrategie (schudkolf of fed-batchfermentatie), de promotorsterkte (T5-lac of T7), de stamachtergrond (K-12 of BL21), of de toevoeging van proteaseremmers tijdens de bereiding van de inclusielichaampjes [8]. De auteurs concludeerden dat alfa-glucosidase vóór de aggregatie wordt gefragmenteerd — niet door de gangbare belangrijkste proteasen die op de inclusielichaampjes inwerken, en niet tijdens de verdere bereiding — en dat fragmenten tijdens de vorming van de inclusielichaampjes co-aggregeren met het volledige product [8].

Voor een procesingenieur is dat een waarschuwing over waar te zoeken. Als afgeknotte soorten in de hervouwen pool verschijnen, zullen de knoppen in het bovenstroomse proces ze mogelijk niet verplaatsen en komt de last van de verwijdering bij de zuivering te liggen.

Isolatie: het aggregaat schoon eruit krijgen

Huidige protocollen voor het isoleren van inclusielichaampjes uit E. coli winnen doorgaans tussen 95% en 99% van het eiwit terug, maar in de praktijk kan daarbij nog steeds uitgebreide verontreiniging met bacteriële cellen achterblijven [6]. Met een passende combinatie van chemische en mechanische celdesintegratie heeft een onderzoeksgroep een procedure vastgesteld die inclusielichaampjes terugwon met een niet-detecteerbare verontreiniging met levensvatbare cellen — onder 10⁻¹ kve/ml — terwijl de partikelvormige organisatie van de aggregaten qua grootte en eiwitvouwingskenmerken behouden bleef [6]. Het punt voor het terugwinningswerk is dat de desintegratiestrategie niet alleen de zuiverheid beïnvloedt, maar ook of de structuur van het aggregaat intact blijft.

Solubilisatie en hervouwing

Het verkrijgen van bioactief eiwit uit inclusielichaampjes is arbeidsintensief en de opbrengsten aan recombinant eiwit zijn vaak laag [1]. Een overzichtsartikel van het vakgebied richt zich op het optimaliseren van de afzonderlijke stappen — in het bijzonder de solubilisatie van de inclusielichaampjes en de hervouwing van het gesolubiliseerde eiwit [1]. Milde solubilisatiemethoden zijn gebouwd op de bevinding dat het eiwit in het aggregaat al een natief-achtige structuur heeft: deze methoden lossen het aggregaat op met behoud van die structuur, en de daaropvolgende hervouwing en zuivering leveren een hoge terugwinning van bioactief eiwit op [1].

Een tweede benadering rapporteerde een hoge efficiëntie door de volgorde van de bewerkingen te veranderen in plaats van de reagentia. Een methode van "tweestapsdenaturatie en hervouwing" (2DR) maakt gebruik van twee denaturatiestappen en één hervouwingsstap [5]. De auteurs vergeleken deze eerst met een conventionele procedure met één denaturatie en één hervouwing bij drie eiwitten met verschillende vouwingseigenschappen, en vonden de hervouwen eiwitten actief in in-vitrotesten en in een bioassay [5]. Vervolgens pasten zij de methode toe op 88 eiwitten uit de mens en andere organismen, alle tot expressie gebracht als inclusielichaampjes: ongeveer 76% werd hervouwen, met gemiddeld meer dan 75% opbrengst aan oplosbaar eiwit [5]. De methode wordt beschreven als eenvoudig, zeer efficiënt en algemeen toepasbaar voor zowel onderzoeks- als industriële doeleinden [5].

Het aggregaat van meet af aan vermijden

De vorming van inclusielichaampjes is een veelvoorkomend obstakel voor de productie van oplosbaar, functioneel recombinant eiwit, en er bestaan verschillende strategieën om dit te voorkomen: het aanpassen van de groeicondities, het modificeren van de gaststam, het wijzigen van de expressievector en het aanpassen van het eiwit van belang [2]. De mechanismen die tot de vorming van inclusielichaampjes leiden, zijn niet volledig begrepen, hoewel empirische gegevens zijn gebruikt om te proberen de aggregatieneiging van bepaalde eiwitten te voorspellen [4]. Inclusielichaampjes hebben ook potentiële eigen voordelen [2], en omdat ze volledig biocompatibel zijn, zijn ze gekarakteriseerd als nanopartikelvormige inerte materialen [6].

Wat u hieruit kunt meenemen

Drie zaken zijn van blijvend belang wanneer u een proces kiest of beoordeelt. Vraag ten eerste hoe het inclusielichaampje eruitziet voor uw specifieke molecuul — grootte, groei met de inductietijd, weerstand tegen denaturantia — want die eigenschappen bepalen de solubilisatieconditie, en niet een algemeen protocol [3]. Vraag ten tweede of de solubilisatie harder is dan nodig: als er al een natief-achtige structuur in het aggregaat aanwezig is, kan een milde conditie die behouden en de hervouwingsterugwinning verhogen [1]. Een leverancier die het aggregaat, de desintegratiemethode en de solubilisatieconditie afzonderlijk kan beschrijven, beschrijft een proces dat hij beheerst.

Referenties

  1. Singh A, Upadhyay V, Upadhyay AK, Singh SM, Panda AK. Protein recovery from inclusion bodies of Escherichia coli using mild solubilization process — Microbial cell factories, 2015-03-25.
  2. Bhatwa A, Wang W, Hassan YI, Abraham N, Li XZ, Zhou T. Challenges Associated With the Formation of Recombinant Protein Inclusion Bodies in Escherichia coli and Strategies to Address Them for Industrial Applications — Frontiers in bioengineering and biotechnology, 2021-02-10.
  3. Upadhyay AK, Murmu A, Singh A, Panda AK. Kinetics of inclusion body formation and its correlation with the characteristics of protein aggregates in Escherichia coli — PloS one, 2012-03-29.
  4. Ramón A, Señorale-Pose M, Marín M. Inclusion bodies: not that bad… — Frontiers in microbiology, 2014-02-14.
  5. Yang Z, Zhang L, Zhang Y, Zhang T, Feng Y, Lu X, Lan W, Wang J, Wu H, Cao C, Wang X. Highly efficient production of soluble proteins from insoluble inclusion bodies by a two-step-denaturing and refolding method — PloS one, 2011-07-29.
  6. Rodríguez-Carmona E, Cano-Garrido O, Seras-Franzoso J, Villaverde A, García-Fruitós E. Isolation of cell-free bacterial inclusion bodies — Microbial cell factories, 2010-09-17.
  7. Martínez-Alonso M, González-Montalbán N, García-Fruitós E, Villaverde A. Learning about protein solubility from bacterial inclusion bodies — Microbial cell factories, 2009-01-08.
  8. Jürgen B, Breitenstein A, Urlacher V, Büttner K, Lin H, Hecker M, Schweder T, Neubauer P. Quality control of inclusion bodies in Escherichia coli — Microbial cell factories, 2010-05-28.

Alle artikelen