Wiedza

Ciała inkluzyjne i refałdowanie: jak nadać nierozpuszczalnemu białku właściwy kształt

Ten etap ma znaczenie, ponieważ zależy od niego wszystko, co następuje później. Ciała inkluzyjne opisuje się jako kluczowe produkty pośrednie w wytwarzaniu białek, a ich jakość wpływa zarówno na wydajność refałdowania, jak i na dalsze prace związane z oczyszczaniem [8]. Słabe ciało inkluzyjne nie jest problemem, z którego da się później wybrnąć chromatografią.

Czym właściwie jest ciało inkluzyjne

Dawny obraz martwej grudki zdenaturowanego białka został zweryfikowany. Badania funkcjonalne i strukturalne wykazały, że ciała inkluzyjne nie są ślepą uliczką agregacji, lecz podlegają dynamicznym zmianom wewnątrz komórki, obejmującym agregację, przywracanie funkcji białka i proteolizę [8]. Zawierają one przeważnie jedynie niewielkie zanieczyszczenia i są stosunkowo jednorodne [8]. Prace nad konformacją zagregowanych białek oraz nad biologią ciał inkluzyjnych w bakteriach rekombinowanych przyniosły wiedzę o fałdowaniu i jakości białek, a także wykazały, że rozpuszczalne formy białka rekombinowanego cechują się własną, nieoczekiwaną złożonością funkcjonalną i strukturalną [7].

Co kluczowe dla drogi odzysku, cząsteczki białka wewnątrz agregatów ciał inkluzyjnych mają strukturę zbliżoną do natywnej [1]. Ta jedna obserwacja stanowi podstawę opisanego poniżej podejścia z łagodnym rozpuszczaniem.

Agregaty różnią się między białkami

Ciała inkluzyjne nie są wymienne. Badanie, w którym rekombinowany ludzki hormon wzrostu (hGH) i asparaginazę wytworzono w postaci ciał inkluzyjnych w E. coli i prześledzono kinetykę powstawania agregatów, wykazało wyraźnie odmienne zachowanie obu białek [3]. Ciała inkluzyjne asparaginazy były mniejsze — około 200 nm — a wielkość agregatu nie rosła wraz z czasem indukcji [3]. Ciała inkluzyjne hGH zarodkowały i rosły sekwencyjnie, były stabilne kinetycznie i w miarę trwania indukcji powiększały się z 200 do 800 nm [3].

Te różnice fizyczne przełożyły się wprost na to, jak trudno było otworzyć dany materiał. Ciała inkluzyjne hGH wykazywały większą odporność na czynniki denaturujące i na degradację proteinazą K niż ciała asparaginazy [3]. Ciała inkluzyjne asparaginazy ulegały całkowitemu rozpuszczeniu przy 2–3 M mocznika i można je było zrefałdować do postaci aktywnego białka; ciała inkluzyjne hGH wymagały 7 M mocznika do całkowitego rozpuszczenia [3]. Oba wiązały barwniki swoiste dla amyloidu, a wiązanie było wyraźniejsze w przypadku hGH, mimo niskiej zawartości struktury β-kartki [3]. Ułożenie cząsteczek białka na powierzchni i w rdzeniu ciał inkluzyjnych było podobne [3]. W przypadku hGH jako jeden z głównych czynników decydujących o powstawaniu ciał inkluzyjnych wskazano oddziaływania hydrofobowe między częściowo zwiniętymi amfifilowymi i hydrofobowymi helisami alfa [3]. Wyciągnięty wniosek ma charakter ogólny: to zachowanie agregacyjne cząsteczek białka decyduje o naturze i właściwościach ciał inkluzyjnych [3].

Praktyczny wniosek jest taki, że wymagane stężenie czynnika denaturującego jest właściwością konkretnego produktu i jego drogi agregacji, a nie standardową recepturą, którą można przenosić między cząsteczkami.

Fragmenty współagregują z produktem pełnej długości

Ciała inkluzyjne mogą zawierać skrócony produkt. Dwuwymiarowa elektroforeza w żelu poliakryloamidowym ciał inkluzyjnych alfa-glukozydazy Saccharomyces cerevisiae, nadprodukowanej w E. coli, wykazała dużą ilość co najmniej 12 różnych głównych fragmentów produktu [8]. Spektrometria mas MALDI-ToF wykazała, że zawierają one albo N-, albo C-koniec białka, co wskazuje, że ciała inkluzyjne powstały przynajmniej częściowo na skutek działania proteolitycznego [8].

Uderzające jest to, jak uporczywy okazał się ten wzorzec. Wyłączenie głównych proteaz ClpP, Lon, OmpT i FtsH nie zmieniło ani wzorca fragmentów, ani składu ciał inkluzyjnych [8]. Na jakość ciał inkluzyjnych nie wpływał również czas pobrania próbki, podłoże hodowlane (złożone lub mineralne), strategia produkcji (kolba wytrząsana lub fermentacja z zasilaniem), siła promotora (T5-lac lub T7), tło szczepowe (K-12 lub BL21) ani dodatek inhibitorów proteaz podczas przygotowywania ciał inkluzyjnych [8]. Autorzy stwierdzili, że alfa-glukozydaza ulega fragmentacji przed agregacją — nie za sprawą powszechnych głównych proteaz działających na ciała inkluzyjne ani nie podczas przygotowania w dalszych etapach — oraz że fragmenty współagregują z produktem pełnej długości w trakcie tworzenia ciał inkluzyjnych [8].

Dla inżyniera procesu jest to ostrzeżenie, gdzie szukać. Jeśli w zrefałdowanej puli pojawią się formy skrócone, pokrętła procesu na wcześniejszych etapach mogą ich nie usunąć, a ciężar ich usunięcia spadnie na oczyszczanie.

Izolacja: czyste wydobycie agregatu

Obecne protokoły izolacji ciał inkluzyjnych z E. coli pozwalają zwykle odzyskać od 95% do 99% białka, ale w praktyce może przy tym pozostawać rozległe zanieczyszczenie komórkami bakteryjnymi [6]. Stosując odpowiednie połączenie chemicznej i mechanicznej dezintegracji komórek, jedna z grup opracowała procedurę pozwalającą odzyskać ciała inkluzyjne z niewykrywalnym zanieczyszczeniem komórkami żywymi — poniżej 10⁻¹ jtk/ml — przy zachowaniu cząstkowej organizacji agregatów pod względem wielkości i cech zwinięcia białka [6]. Dla prac nad odzyskiem istotne jest to, że strategia dezintegracji wpływa nie tylko na czystość, lecz także na to, czy struktura agregatu pozostaje nienaruszona.

Rozpuszczanie i refałdowanie

Uzyskanie bioaktywnego białka z ciał inkluzyjnych jest pracochłonne, a wydajności białka rekombinowanego są często niskie [1]. Przegląd tej dziedziny skupia się na optymalizacji poszczególnych etapów — w szczególności rozpuszczania ciał inkluzyjnych i refałdowania rozpuszczonego białka [1]. Łagodne metody rozpuszczania opierają się na ustaleniu, że białko w agregacie ma już strukturę zbliżoną do natywnej: metody te rozpuszczają agregat z zachowaniem tej struktury, a późniejsze refałdowanie i oczyszczanie dają wysoki odzysk bioaktywnego białka [1].

Drugie podejście pozwoliło uzyskać wysoką skuteczność dzięki zmianie kolejności operacji, a nie odczynników. Metoda „dwustopniowej denaturacji i refałdowania” (2DR) wykorzystuje dwa etapy denaturacji i jeden etap refałdowania [5]. Jej autorzy najpierw porównali ją z konwencjonalną procedurą z jedną denaturacją i jednym refałdowaniem na trzech białkach o różnych właściwościach fałdowania i stwierdzili, że zrefałdowane białka są aktywne w testach in vitro oraz w biologicznym teście aktywności [5]. Następnie zastosowali tę metodę do 88 białek pochodzących od człowieka i innych organizmów, wszystkich wytworzonych w postaci ciał inkluzyjnych: około 76% udało się zrefałdować, przy średniej wydajności rozpuszczalnego białka powyżej 75% [5]. Metodę opisuje się jako prostą, wysoce wydajną i ogólnie stosowalną zarówno do celów badawczych, jak i przemysłowych [5].

Unikanie agregatu od samego początku

Powstawanie ciał inkluzyjnych to często napotykana przeszkoda w wytwarzaniu rozpuszczalnego, funkcjonalnego białka rekombinowanego, a istnieje kilka strategii zapobiegania temu zjawisku: dostosowanie warunków wzrostu, inżynieria szczepu gospodarza, zmiana wektora ekspresyjnego oraz modyfikacja samego białka [2]. Mechanizmy prowadzące do powstawania ciał inkluzyjnych nie są w pełni poznane, choć dane empiryczne wykorzystywano do prób przewidywania skłonności poszczególnych białek do agregacji [4]. Ciała inkluzyjne mają też własne potencjalne zalety [2], a jako w pełni biozgodne zostały scharakteryzowane jako nanocząstkowe materiały obojętne [6].

Co z tego wynika

Trzy rzeczy mają znaczenie przy wyborze lub audycie procesu. Po pierwsze, zapytaj, jakie jest ciało inkluzyjne dla twojej konkretnej cząsteczki — wielkość, wzrost wraz z czasem indukcji, odporność na czynniki denaturujące — ponieważ to te właściwości, a nie ogólny protokół, wyznaczają warunki rozpuszczania [3]. Po drugie, zapytaj, czy rozpuszczanie nie jest ostrzejsze, niż to konieczne: jeśli w agregacie obecna jest już struktura zbliżona do natywnej, łagodne warunki mogą ją zachować i podnieść odzysk po refałdowaniu [1]. Dostawca, który potrafi oddzielnie opisać agregat, metodę dezintegracji i warunki rozpuszczania, opisuje proces, nad którym panuje.

Bibliografia

  1. Singh A, Upadhyay V, Upadhyay AK, Singh SM, Panda AK. Protein recovery from inclusion bodies of Escherichia coli using mild solubilization process — Microbial cell factories, 2015-03-25.
  2. Bhatwa A, Wang W, Hassan YI, Abraham N, Li XZ, Zhou T. Challenges Associated With the Formation of Recombinant Protein Inclusion Bodies in Escherichia coli and Strategies to Address Them for Industrial Applications — Frontiers in bioengineering and biotechnology, 2021-02-10.
  3. Upadhyay AK, Murmu A, Singh A, Panda AK. Kinetics of inclusion body formation and its correlation with the characteristics of protein aggregates in Escherichia coli — PloS one, 2012-03-29.
  4. Ramón A, Señorale-Pose M, Marín M. Inclusion bodies: not that bad… — Frontiers in microbiology, 2014-02-14.
  5. Yang Z, Zhang L, Zhang Y, Zhang T, Feng Y, Lu X, Lan W, Wang J, Wu H, Cao C, Wang X. Highly efficient production of soluble proteins from insoluble inclusion bodies by a two-step-denaturing and refolding method — PloS one, 2011-07-29.
  6. Rodríguez-Carmona E, Cano-Garrido O, Seras-Franzoso J, Villaverde A, García-Fruitós E. Isolation of cell-free bacterial inclusion bodies — Microbial cell factories, 2010-09-17.
  7. Martínez-Alonso M, González-Montalbán N, García-Fruitós E, Villaverde A. Learning about protein solubility from bacterial inclusion bodies — Microbial cell factories, 2009-01-08.
  8. Jürgen B, Breitenstein A, Urlacher V, Büttner K, Lin H, Hecker M, Schweder T, Neubauer P. Quality control of inclusion bodies in Escherichia coli — Microbial cell factories, 2010-05-28.

Wszystkie artykuły