Wiedza

Chromatografia krok po kroku: jak opublikowane protokoły oczyszczają białka rekombinowane

Chromatografia to ten etap procesu wytwarzania białka rekombinowanego, na którym cel zostaje oddzielony od wszystkiego, co jeszcze wytworzyła komórka gospodarza. Fermentacja dostarcza białko zmieszane z białkami gospodarza, kwasami nukleinowymi, składnikami pożywki i wariantami samego celu. Chromatografia jest sposobem, w jaki ta mieszanina zostaje sprowadzona do jednej substancji o znanym składzie. Opisane poniżej opublikowane protokoły, obejmujące histony, ludzki hormon wzrostu, lipazę grzybową, archeonową β-galaktozydazę, hydrogenazę z glonów, dehydrogenazę roślinną i α-synukleinę, pokazują, że w regularnym użyciu jest tylko kilka trybów rozdziału — a ciekawe decyzje dotyczą kolejności, materiału wyjściowego i sposobu sprawdzenia wyniku.

To, co dzieje się przed kolumną, decyduje o tym, co kolumna ma zrobić

Zasilanie pierwszej kolumny zależy od tego, czy białko jest rozpuszczalne w komórce, zamknięte w nierozpuszczalnych agregatach, czy wydzielane do pożywki.

Kiedy ekspresja na wysokim poziomie w Escherichia coli kieruje białko do ciałek inkluzyjnych — gęstych, nierozpuszczalnych agregatów pozbawionych aktywności biologicznej — zwykłą odpowiedzią jest ich odzyskanie i ponowne zwinięcie. W przypadku rekombinowanego ludzkiego hormonu wzrostu jedna z grup obrała drogę przeciwną: zminimalizowano samo powstawanie ciałek inkluzyjnych i zoptymalizowano warunki oczyszczania, tak że większość białka całkowitego znalazła się we frakcji rozpuszczalnej, którą następnie oczyszczono z wysoką wydajnością serią procedur chromatograficznych [4].

Drugie podejście zachowuje ciałka inkluzyjne, ale pomija ich izolację. Uproszczony protokół dla rekombinowanych histonów z bakterii, nazywany przez autorów „szybkim oczyszczaniem histonów", przygotowuje ekstrakty z całych komórek w silnie denaturujących warunkach, które bezpośrednio solubilizują ciałka inkluzyjne, pomijając to, co autorzy opisują jako najbardziej czasochłonny etap tradycyjnych protokołów [3]. Histony są następnie oczyszczane z tych ekstraktów metodą chromatografii jonowymiennej [3]. Histony przygotowane w ten sposób i histony oczyszczone z wyizolowanych ciałek inkluzyjnych miały podobną czystość, a obie strategie nie wpływały na jakość odtworzonych z nich oktamerów [3].

Tam, gdzie gospodarz wydziela białko, pierwszą operacją jest zatężanie, a nie liza. Pro-forma lipazy Rhizopus oryzae, ulegająca ekspresji i wydzielana w Pichia pastoris, była wytwarzana w hodowli półokresowej z zasilaniem w bioreaktorze o pojemności 50 l z indukcją metanolem, osiągając 21 000 U/ml po 168 h [7]. Supernatant zatężono przez ultrafiltrację na membranie o granicy odcięcia 10 kDa, a następnie oczyszczono metodą chromatografii jonowymiennej na SP Sepharose Fast Flow [7].

Wymiana jonowa: zwykła pierwsza kolumna

Wymiana jonowa rozdziela według wypadkowego ładunku powierzchniowego i w większości tych protokołów pojawia się jako etap wychwytu. Protokół histonowy wykorzystywał wymianę jonową bezpośrednio na zdenaturowanym ekstrakcie z całych komórek [3]. W przypadku α-synukleiny z E. coli wszystkie cztery porównywane drogi izolacji — gotowanie, wytrącanie kwasem, wytrącanie siarczanem amonu i liza peryplazmatyczna — były uzupełniane chromatografią jonowymienną i filtracją żelową [5].

Enzym roślinny pokazuje, jak daleko można posunąć samą wymianę jonową. Dehydrogenazę farnezolu z liści Polygonum minus oczyszczono 204-krotnie do pozornej homogeniczności metodą chromatografii jonowymiennej na DEAE-Toyopearl, SP-Toyopearl i Super-Q Toyopearl, a następnie trzema kolejnymi przebiegami filtracji żelowej na TSK-gel GS3000SW [8]. To trzy różne chemie jonowymienne w szeregu — wymieniacz anionowy, wymieniacz kationowy i kolejny wymieniacz anionowy — przed jakimkolwiek etapem rozdziału według wielkości. Oczyszczony enzym był heterodimerem podjednostek o masie 65 kDa i 70 kDa [8].

Powinowactwo i znaczniki fuzyjne: wbudowanie rozdziału w cząsteczkę

Chromatografia powinowactwa wiąże cel poprzez swoiste oddziaływanie, a nie przez właściwość masową, a partnera fuzyjnego można dobrać tak, by takie oddziaływanie stworzyć. Dla [FeFe]-hydrogenazy HydA1 z glonów zbudowano fuzję z [2Fe2S]-ferredoksyną PetF [6]. Umieszczenie ferredoksyny na końcu N, a nie na końcu C, dało czterokrotnie wyższe poziomy ekspresji [6].

Fuzja spełniała podwójną rolę. Silne powinowactwo wiązania ferredoksyny do DEAE umożliwiło dwuetapowe oczyszczanie metodą wymiany jonowej, po której następowała chromatografia powinowactwa StrepTactin [6]. Miejsce cięcia proteazy TEV w łączniku między obiema częściami pozwoliło usunąć ferredoksynę proteolitycznie po etapie DEAE, tak że samą hydrogenazę można było następnie oczyścić na StrepTactin [6]. Połączony proces dawał wydajności 5 mg HydA1 na litr hodowli E. coli przy aktywnościach właściwych 1000 U [6].

Ta praca wskazuje też tryb niepowodzenia swoisty dla metaloenzymów: niska wierność złożonego, swoistego dla enzymu procesu dojrzewania potranslacyjnego pozostawia w preparacie znaczną frakcję nieaktywnego apobiałka, które nie nadaje się do badań biofizycznych ani krystalograficznych [6]. Chromatografia rozdzielająca według ładunku lub wielkości niekoniecznie oddzieli formy dojrzałe od form apo.

Oddziaływania hydrofobowe i filtracja żelowa jako etapy doczyszczania

Chromatografia oddziaływań hydrofobowych (HIC) rozdziela według odsłoniętej powierzchni hydrofobowej. Rekombinowaną β-galaktozydazę z antarktycznego haloarcheona Halorubrum lacusprofundi, ulegającą ekspresji w Halobacterium sp. NRC-1 pod promotorem genu białka szoku zimna na poziomach 20-krotnie wyższych niż w organizmie natywnym, oczyszczono za pomocą filtracji żelowej i chromatografii oddziaływań hydrofobowych [2]. Następnie zidentyfikowano ją metodami SDS-PAGE, LC-MS/MS oraz na podstawie aktywności hydrolizy ONPG [2].

HIC sprawdza się również jako narzędzie analityczne. Przegląd w mAbs opisuje HIC-HPLC jako metodę rozdzielania wariantów cząsteczkowych białek terapeutycznych, stosowaną do monitorowania modyfikacji potranslacyjnych, w tym fragmentów proteolitycznych i nieprawidłowego zwinięcia domen, utleniania tryptofanu, izomeryzacji kwasu asparaginowego, tworzenia cyklicznego imidu, α-amidowanych końców karboksylowych, heterogenności końca karboksylowego i fukozylacji seryny [1]. Ten sam przegląd omawia krytyczne parametry metody i przydatność do stosowania w środowisku regulowanym [1]. Innymi słowy, tę samą chemię, która doczyszcza strumień preparatywny, można prowadzić analitycznie, aby pokazać, które warianty ten strumień preparatywny nadal zawiera.

Uzyskana czystość zależy od obranej drogi

Porównanie dotyczące α-synukleiny jest najwyraźniejszym dowodem na to, że wybory w oczyszczaniu nie są wymienne. Korzystając z niedenaturującej spektrometrii mas z jonizacją przez elektrorozpylanie, autorzy stwierdzili, że materiał izolowany przez wytrącanie kwasem i przez lizę peryplazmatyczną był najczystszy i dawał najwyższy udział białka monomerycznego — odpowiednio 100% i 96,5% [5]. Materiał z różnych protokołów zachowywał się odmiennie w komórkach, przy czym próbki bardziej multimeryczne i zdegradowane, najmniej czyste, powodowały większy wzrost żywotności komórek [5]. Co istotne, czystość i zawartość monomeru nie korelowały ze skłonnością do agregacji [5]. Wniosek autorów jest taki, że wybór metody oczyszczania może znacząco wpłynąć na wynik kolejnego badania [5].

Sprawdzanie wyniku

Żaden z tych protokołów nie kończy się na ostatniej kolumnie. W pracy nad hormonem wzrostu oczyszczony materiał analizowano metodami HPLC w odwróconym układzie faz, chromatografii wykluczania sterycznego, spektrometrii mas MALDI-TOF i dichroizmu kołowego i na tej łącznej podstawie stwierdzono, że białko było bardzo czyste, miało oczekiwaną masę cząsteczkową i nienaruszoną strukturę drugorzędową [4]. β-galaktozydazę potwierdzono metodami SDS-PAGE, LC-MS/MS oraz testem aktywności [2]. Dehydrogenazę farnezolu scharakteryzowano aż do sekwencji czterech peptydów tryptycznych metodą MALDI-TOF/TOF-MS, która nie wykazała istotnego podobieństwa do wcześniej opisanych dehydrogenaz farnezolu [8].

Co z tego wynika przy wyborze procesu

Z przedstawionych danych wynikają trzy praktyczne wnioski.

Porównując procesy lub dostawców, zapytaj, jakie tryby chromatografii znajdują się w ciągu technologicznym i w jakiej kolejności, czym zasilana jest pierwsza kolumna i jakie metody analityczne potwierdzają, że materiał końcowy jest tym, za co jest podawany. Protokół, który podaje wyłącznie wartość wydajności, nie odpowiedział na to pytanie.

Bibliografia

  1. Haverick M, Mengisen S, Shameem M, Ambrogelly A. Separation of mAbs molecular variants by analytical hydrophobic interaction chromatography HPLC: overview and applications — mAbs, 2014-07-01.
  2. Karan R, Capes MD, DasSarma P, DasSarma S. Cloning, overexpression, purification, and characterization of a polyextremophilic β-galactosidase from the Antarctic haloarchaeon Halorubrum lacusprofundi — BMC biotechnology, 2013-01-16.
  3. Klinker H, Haas C, Harrer N, Becker PB, Mueller-Planitz F. Rapid purification of recombinant histones — PloS one, 2014-08-04.
  4. Kim MJ, Park HS, Seo KH, Yang HJ, Kim SK, Choi JH. Complete solubilization and purification of recombinant human growth hormone produced in Escherichia coli — PloS one, 2013-02-07.
  5. Stephens AD, Matak-Vinkovic D, Fernandez-Villegas A, Kaminski Schierle GS. Purification of Recombinant α-synuclein: A Comparison of Commonly Used Protocols — Biochemistry, 2020-11-25.
  6. Yacoby I, Tegler LT, Pochekailov S, Zhang S, King PW. Optimized expression and purification for high-activity preparations of algal [FeFe]-hydrogenase — PloS one, 2012-04-26.
  7. Wang JR, Li YY, Xu SD, Li P, Liu JS, Liu DN. High-level expression of pro-form lipase from Rhizopus oryzae in Pichia pastoris and its purification and characterization — International journal of molecular sciences, 2013-12-24.
  8. Ahmad-Sohdi NA, Seman-Kamarulzaman AF, Mohamed-Hussein ZA, Hassan M. Purification and Characterization of a Novel NAD(P)+-Farnesol Dehydrogenase from Polygonum minus Leaves — PloS one, 2015-11-23.

Wszystkie artykuły